In de WAO (wet AMBER) is in de bepaling opgenomen dat gedeeltelijk arbeidsongeschikten bij toename van hun ongeschiktheid binnen vijf jaar na de intrekking of toekenning/herziening van de beoordeling aanspraak kunnen maken op een hogere WAO-uitkering.  De wachttijd is dan vier weken in plaats van twee jaar.  

De bepaling geldt ook voor diegenen die bij einde wachttijd minder dan 15% arbeidsgeschikt geacht werden of wier uitkering later ingetrokken of verlaagd werd. De ongeschiktheid moet voortvloeien uit ‘dezelfde oorzaak’. Deze bepaling stelt de verzekeringsartsen voor dilemma’s.

Causaliteit is in de verzekeringsgeneeskunde een moeilijk onderwerp. Dat komt doordat oorzaken van arbeidsongeschiktheid complex zijn; zij liggen niet alleen in ziekten, maar ook in omgevings- en persoonlijkheidsfactoren.  Ook arbeidsdeskundige aspecten kunnen een rol spelen - toegenomen of nieuwe klachten ‘door dezelfde oorzaak’ hoeven immers nog niet te leiden tot een toegenomen mate van arbeidsongeschiktheid.

Van sommige ziekten is de oorzaak onbekend of hypothetisch, waardoor het niet mogelijk is aan te geven of latere ongeschiktheid door andere klachten of zelfs soortgelijke klachten uiting zijn van ‘dezelfde oorzaak’ of van ‘een andere oorzaak’. 

Voorbeelden schetsen de complexe causaliteit:

• Een man krijgt rugklachten na een arbeidsconflict. Hij gaat weer aan het werk; een jaar later wordt hij weer arbeidsongeschikt als gevolg van een hernia. Het kán zijn dat de eerdere klachten daar al  een uiting van waren, maar zeker is dat niet.  
• Een kelner is alcoholist, hij volgt een ontwenningskuur en gaat weer aan het werk. Een jaar later struikelt hij tijdens het werk over een tafeltje en breekt een been. Hij had het nodige gedronken.  

Bedoeling wetgever:    De intentie van de wetgever met deze bepaling is de reïntegratie van (ex)arbeidsongeschikten te bevorderen. Bedrijven zouden daarmee immers een zekere garantie krijgen, dat zij door het aannemen van (ex)arbeids- ongeschikten geen extra risico lopen.  Een enigszins soepele beoordeling past hierbij. 

Jurisprudentie:       In het administratieve recht is vanuit bewijsrechtelijk oogpunt niet bepalend of iets kan worden aangetoond maar of iets aannemelijk kan worden gemaakt. Daar waar het UWV niet in staat is om een standpunt aannemelijk te maken zal het voordeel van de twijfel aan de verzekerde moeten worden gegund.